Hoe zag de nacht eruit toen Nederland nog écht donker was? From Dusk Till Dawn brengt in het Dordrechts Museum ruim honderd kunstwerken samen over de zeventiende-eeuwse nacht.

Hoe zag de nacht eruit toen straatlantaarns, verlichte etalages en lichtreclames nog niet bestonden? Vanaf zaterdag 5 september 2026 geeft het Dordrechts Museum daar antwoord op met From Dusk Till Dawn – een reis door de nacht in de zeventiende eeuw. De tentoonstelling voert bezoekers langs de avondschemering tot het eerste ochtendlicht en laat zien dat de donkere uren destijds allesbehalve leeg of stil waren.

Een reis van schemering naar ochtendgloren

In elf opeenvolgende thema’s ontvouwt zich een complete zeventiende-eeuwse nacht. Ruim honderd schilderijen, prenten en tekeningen uit Nederlandse en buitenlandse collecties tonen maanverlichte landschappen, feestvierders, reizigers, slapende mensen, sterrenkijkers, nachtelijke branden en geheimzinnige heksensabbatten. Het is volgens het museum voor het eerst dat in Nederland een volwaardige tentoonstelling geheel aan de zeventiende-eeuwse nacht wordt gewijd.

Bekende kunstenaars als Gerrit Dou, Aelbert Cuyp en Gesina ter Borch zijn vertegenwoordigd, maar From Dusk Till Dawn biedt ook volop aandacht aan meesters die zich juist in nachttaferelen specialiseerden. Onder hen bevinden zich Aert van der Neer en Egbert van der Poel. Van der Neers Landschap bij maanlicht uit de collectie van het Dordrechts Museum werd speciaal voor de tentoonstelling gerestaureerd en is voor het eerst in opgefriste staat te zien.

Maneschijntjes, brantjes en tooverykes

Nachtstukken waren in de zeventiende eeuw zo geliefd dat er bijzondere benamingen voor ontstonden. Landschappen bij maanlicht werden ‘maneschijntjes’ genoemd, voorstellingen van nachtelijke branden ‘brantjes’ en interieurs bij kaarslicht ‘nagtlichten’. Zelfs heksensabbatten hadden een eigen naam: ‘tooverykes’. De schilderijen en tekeningen laten zien hoeveel uitdaging én aantrekkingskracht kunstenaars vonden in duisternis, maanlicht en flakkerende kaarsvlammen.

Het blijft niet bij kijken alleen. Tijdens een podwalk vertellen zeventiende-eeuwse nachtgidsen over het leven in de kleine uren en over de kunstenaars die dat vastlegden. In een speciale sterrenkamer ervaren bezoekers bovendien hoe rijk de sterrenhemel boven Dordrecht ooit moet zijn geweest. Daarmee legt de tentoonstelling een verbinding met het heden, waarin kunstlicht steeds meer sterren aan het zicht onttrekt en gevolgen heeft voor mens en dier.

From Dusk Till Dawn is vanaf zaterdag 5 september 2026 te bezoeken tot en met zondag 21 februari 2027. Klik hier voor meer informatie.