De zomer van 2026 is de warmste sinds de metingen begonnen. Maar hoe hielden Dordtenaren zich rond 1900 koel zonder airco of koelkast? Oude foto’s voeren langs de Gemeente Zwemschool, Dordtse theetuinen en andere geliefde plekken voor zomerse verkoeling.
De zomer van 2026 gaat de boeken in als de warmste Nederlandse zomer sinds het begin van de metingen in 1901. Tot en met 29 augustus kwam de gemiddelde temperatuur in De Bilt uit op 19,3 graden. Daarmee is het vorige record uit 2018, gemiddeld 18,9 graden, ruimschoots verbroken, blijkt uit cijfers van het KNMI.
Hoe warm was de zomer van 1901?
Die eerste gemeten zomer was met gemiddeld 16,4 graden bijna drie graden koeler dan die van 2026. Toch droegen onze voorouders toen niet drie maanden lang een wollen vest: De Bilt telde 18 zomerse dagen van minstens 25 graden en twee tropische dagen van 30 graden of meer. Op 12 juli werd het zelfs 31,3 graden.
In 2026 staat de teller inmiddels op 37 zomerse en 11 tropische dagen. Op twee dagen passeerde het kwik de 35 graden. De hoogste temperatuur in De Bilt was 36,8 graden op 26 juni.
Hoe hield Dordrecht zich koel?
Dordtenaren, zelfs de gefortuneerde, konden in 1901 niet de airco aanzetten of naar de koelkast lopen voor een gekoeld drankje of ijsblokjes. Toch wisten de mensen raad met warmte. In Huis Van Gijn is te zien hoe wit pleisterwerk, gevelklimop en leibomen voor verkoelende schaduw zorgden. Luiken, zonneblinden en zware gordijnen hielden de zon buiten. Etenswaren gingen in een koele kast of kelder.
Zwemmen in de Spuihaven
Wie echt wilde afkoelen in Dordrecht, kon naar de een privé- of openbaar zwembad, zoals de Gemeente Zwemschool op de Vest. Deze lag in een afgeschermd gedeelte van de Spuihaven. Een prentbriefkaart uit omstreeks 1900 toont zwemmers in het water en nieuwsgierigen langs de kant. Zo'n beetje zoals we nu bij een tropische dag massaal richting zwembad trekken, maar dan zonder glijbaan of golfslagbad.
Er zijn ook veel historische foto's waar mensen op warme dagen zwemmen in de Dordtse havens. Weer andere foto’s laten zien dat Dordtenaren de zomer goed wisten te benutten zoals in een theetuin. Rusthoek en Klein Zwitserland zijn er voorbeelden van. Of op het terras van het Wantijpaviljoen, tijdens de Zomeravondfeesten van 1959 en nog weer later in zwembad Aquapulca. Wat de thermometer aangeeft is veranderd, het Dordtse zomerrecept eigenlijk niet veel. Dat recept kan zijn: zoek schaduw, zoek water en maak het vooral gezellig.
